Velen van ons willen in de camper steeds meer op alle momenten het comfort van thuis. Dat geld niet alleen voor onze elektrische apparaten maar ook voor de verwarming, koelkast, slaapcomfort enzovoorts. Om ons comfort te verhogen zien wij een toename in het gebruik van elektrische apparaten. Echter van oorsprong zijn campers uitgerust met twee gescheiden elektrische circuits. Een 12Volt-circuit en een 220Volt-circuit. Het 12Volt-circuit (gelijkspanning) gebruikt onze huishoudaccu’s en het 220Volt-circuit (wisselspanning) de aansluiting op het openbare stroomnet.

Laten we eens kijken naar het verschil tussen wisselspanning en gelijkspanning: bij wisselspanning verandert steeds de richting van de spanning . Het aantal keren per seconde dat dit gebeurt noemen we frequentie. Deze wordt aangegeven in Hertz. In Nederland verandert de richting van de netspanning 50x per seconde. De frequentie is dus 50Hertz. 

Ter verduidelijking: gaat er stoom door de gloeidraad van een lamp dan wordt deze heet en geeft hij licht. In het geval van wisselspanning gaat de stroom 50x per seconde van links naar rechts door de gloeidraad. Zakt dan naar nul en gaat dan van rechts naar links door de gloeidraad. Dus iedere keer dat de stroom van richting verandert, wordt hij even nul. De lamp gaat dus eigenlijk heel snel aan en uit. Door de snelheid kunnen onze hersenen dit niet waarnemen en lijkt het alsof de lamp constant brandt.Bij gelijkspanning is het principe veel eenvoudiger, de stroom vloeit altijd in één richting: van de plus naar de min. Een batterij geeft gelijkspanning. Als je een lampje op een batterij aansluit dan verlaat de stroom de batterij bij de pluspool, stroomt door de lamp, en gaat via de minpool weer terug in de batterij. Veel elektronische apparaten werken op gelijkspanning.

Waarom zit dan wisselspanning op het lichtnet? Het is onmogelijk om gelijkspanning in grote hoeveelheden over grote afstanden te transporteren. Dit is bij wisselspanning wel mogelijk. Daarom leveren onze stopcontacten altijd wisselspanning. Daarom zullen er ook altijd voedingsadapters en omvormers nodig blijven.

Voor elk spanningscircuit zijn elektrische toestellen ontwikkeld. Echter de 12Volt-producten zijn vaak prijzig door het geringe aanbod. Het aanbod van 220Volt-apparaten is groot en daardoor goedkoper. Eenmaal continue 220Volt aan boord, kun je dit voor vele toepassingen inzetten. Te denken valt aan het gebruik van:

  • televisie;
  • satellietontvanger;
  • laptop;
  • spelcomputer;
  • mixer;
  • koffiezetapparaat;
  • scheerapparaat;
  • magnetron;

Of u al deze apparaten in de camper wilt gebruiken is een andere discussie, maar velen van ons hebben er wel enkele in gebruik. Echter willen wij deze 220Volt-apparaten ook gebruiken als wij niet op het openbare stroomnet aangesloten zijn dan hebben wij een omvormer nodig.

Hoe werkt een omvormer?
De naam zegt het eigenlijk al: er wordt iets omgevormd. In onze camper maakt de omvormer van een 12Volt gelijkspanning van onze huishoudaccu een 230 Volt wisselspanning die overeen komt met die thuis op ons stopcontact staat. Hiervoor wordt de gelijkspanning met behulp van een wisselrichter omgezet in een wisselspanning. In moderne omvormers bestaat deze wisselrichter uit halfgeleiders die in een brugschakeling staan. De door de wisselrichter afgegeven wisselspanning wordt daarna getransformeerd naar de voor ons gewenste spanning.

Het principe van een omvormer lijkt dus eenvoudig. Maar let op er zijn omvormers die een spanning leveren in een blokvorm, gemodificeerde sinus of in de vorm van een zuivere sinus.

De goedkopere exemplaren leveren een blokspanning of een gemodificeerde sinusspanning. Dit houdt in dat de sinusgolf niet helemaal zuiver is.

Waar op te letten bij aanschaf van een omvormer?
Kiezen we voor een zuivere sinus- of gemodificeerde sinusomvormer. Laten we hier eens wat dieper op ingaan.

Gemodificeerde sinus omvormer

Voordeel is dat deze omvormers goedkoop zijn.

Enkele nadelen:

  • het ijzerpakket van de transformator in- of aan een aangesloten apparaat gaat resoneren op de blokgolf. De kans bestaat dat de transformator voortaan altijd blijft brommen. Dus ook thuis als hij niet op een omvormer aangesloten is;
  • het ontstaan van stoorstrepen door de TV-uitzending heen en een brom in het geluid;
  • problemen met airco’s, TL-verlichting en Senseo- en espressoapparaten door inductieve belasting;
  • problemen bij opladen van sommige merken elektrische apparaten;
  • snelladers voor accu’s, zoals bijvoorbeeld voor e-bike of schroefboormachine gaan defect en beschadigen daarbij mogelijk de omvormer. Deze laadproblemen komen doordat bij sommige apparaten elektronica wordt toegepast en deze in de war raakt van de getrapte golfvorm die uit een gemodificeerde sinusomvormer komt.

Zuivere sinusomvormer

Aan een zuivere sinusomvormer zitten geen functionele nadelen. Het enige te noemen nadeel is, dat de aanschafprijs hoger ligt. Toch is het verstandig een zuivere sinusomvormer te kiezen. Ook omdat er steeds meer apparaten met gevoelige elektronica op de markt komen.

Vermogen

De aanschafprijs van een omvormer is naast type omvormer ook afhankelijk van het vermogen dat hij kan leveren. Een 150Watt-omvormer is dus goedkoper dan een 600Watt-omvormer.
Om een gevoel te krijgen of 300Watt voldoende is of dat het toch 1200Watt moet worden, volgt hier een lijst met diverse apparaten en hun indicatief nominaal vermogen:

opladen   elektrische   tandenborstel 1Watt
satellietontvanger 25 Watt
37 cm   televisie 45 Watt
netvoeding   van een laptop 90 Watt
staafmixer 350 Watt
magnetron 800 Watt

Bij het inschakelen van apparaten (zoals de TV en magnetron) ontstaat er kortstondig een hoog piekvermogen. Dit verschilt per apparaat, maar een aantal maal het normaal opgenomen vermogen (nominaal vermogen) komt zeker voor.
Bijvoorbeeld een magnetron van 750W: hierbij is 750Watt het nominaal vermogen terwijl het werkelijk opgenomen vermogen (piek) in de praktijk wel 1,8 à 2 keer zo veel kan zijn. Enige vermogensreserve in het piekvermogen is dus gewenst. Bovendien moeten onze huishoudaccu’s dit vermogen gedurende een bepaalde tijd wel aankunnen.
Bedenk zo goed mogelijk welke apparaten je op de omvormer gaat aansluiten. En probeer zo nauwkeurig mogelijk na te gaan hoeveel vermogen dat zal zijn. Hou vooral ook rekening met het piekvermogen van diverse apparatuur.

Een goede omvormer levert dus een zuivere sinus, heeft een constante frequentie en kan piekvermogens opvangen. Er zijn er verschillende merken die hieraan voldoen. Aan u de keuze. Voor advies kunt u natuurlijk altijd bij de leverancier terecht.

Piet van den Bosch